Loopbaanpad kiezen dat bij je past: van zelfonderzoek tot ontwikkelplan

Waarom een loopbaanpad kiezen dat bij je past?

Werk verandert continu. Blijf daarom bewust met je toekomst bezig, zo stelt Focus Nederland in de introductie van hun loopbaantraject. Je wilt groeien en meer zicht krijgen op je talenten en ontwikkelmogelijkheden, zodat je gericht kiest voor loopbaanstappen die bij jou passen.

In dit artikel ga je van zelfonderzoek naar een concreet ontwikkelplan. Je leest hoe je talenten, drijfveren en competenties in kaart brengt, welke richting daarbij past, hoe je opties verkent en hoe je doelen SMART maakt. Ook komt aan bod hoe je een persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) opstelt en bespreekt met je werkgever, en wat loopbaanbegeleiding kan toevoegen.

Zelfonderzoek: wie ben ik, wat kan ik en wat wil ik?

Zelfonderzoek vormt de basis voor passende loopbaankeuzes. In deze fase krijg je inzicht in je talenten, drijfveren en interesses, zo beschrijft Oprijk de eerste fase van loopbaanbegeleiding. Centrale vragen zijn: wie ben ik, wat kan ik en wat wil ik?

Om sterke en minder sterke punten concreet te maken, kan een persoonlijke SWOT-analyse helpen, aldus Randstad. Denk na over wat je leuk vindt om te doen, welke taken je gemakkelijk afgaan en welke niet, en wat je in je huidige baan wel of niet bevalt. Bedenk wat je kernkwaliteiten zijn en over welke competenties je al beschikt. Schrijf je inzichten op; vaak springt er dan al snel iets uit waar je mee aan de slag wilt.

FNV noemt als eerste stap in een POP: wat zijn mijn ontwikkelpunten? Denk bijvoorbeeld aan leren prioriteiten stellen. Vraag jezelf af waar je nu goed in bent en echt expert in wilt worden, of wat je juist minder goed afgaat maar waarin je je wilt trainen. Zo krijg je zicht op je ontwikkelpunten.

Van zelfinzicht naar een passende richting

Weet je wie je bent, wat je kunt en wat je wilt? Dan kun je bepalen welke richting daarbij past. Focus Nederland stelt dat je na het ontdekken van je belangrijkste kwaliteiten en motivatoren vaststelt in welke richting je je kunt ontwikkelen en wat daarvoor nodig is. Bijbehorende vragen: ‘In welke richting kan ik me ontwikkelen?’, ‘Wat is een passende opleiding voor mij?’, ‘Welke skills heb ik in de toekomst nodig?’ en ‘Welke beroepen bieden goede kansen?’

Het gaat niet alleen om de functie zelf, maar ook om de werksituatie. Focus Nederland noemt als resultaat van het traject ‘Focus op loopbaankeuze’: zicht op welke functies en werksituaties het beste bij je passen. Denk dus ook na over cultuur, manier van samenwerken, mate van autonomie en de balans tussen werk en privé.

Heb je een richting gekozen? Onderzoek dan welke kennis en vaardigheden je nodig hebt. FNV adviseert: is er een baan of functie die je over een aantal jaar wilt? Onderzoek welke kennis en kunde je nodig hebt om daarin te groeien. Misschien staan er vacatureteksten online waarin je ziet waar werkgevers naar op zoek zijn. Die punten kun je opnemen in je ontwikkelplan.

Oriënteren op mogelijkheden binnen en buiten je werkveld

Oriënteren betekent breed kijken: welke opties zijn er binnen of buiten je huidige werkveld? Oprijk beschrijft arbeidsmarktoriëntatie als de fase waarin je samen met een adviseur nieuwe functies, opleidingen en/of andere uitdagingen verkent.

Je kunt zelf veel doen. Lees vacatureteksten en let op terugkerende eisen en competenties. Voer gesprekken met mensen in functies die je interessant lijken. Netwerk en vraag door: hoe ziet hun werk er in de praktijk uit? Wat vraagt het van hen? Werkcentrum noemt vragen als: ‘Waar vind ik vacatures die bij mij passen?’, ‘Hoe blijf ik bij in mijn vak?’ en ‘Welke baan past bij mij?’ Zij stellen dat jouw talent vooropstaat, niet je werkervaring, achtergrond of opleiding.

Op werk.nl biedt UWV gratis tests waarmee je ontdekt waar je kwaliteiten liggen en welk beroep bij je past. Ook een loopbaanadviseur kan je helpen opties te verkennen en realistische vervolgstappen te bepalen.

Hulpbronnen voor zelfonderzoek en loopbaanontwikkeling

Ontwikkeldoelen SMART maken

Wensen en ambities zijn een goed startpunt, maar om ze uitvoerbaar te maken, moet je ze omzetten in concrete doelen. Randstad adviseert de SMART-methode: maak je doel specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdsgebonden. Voldoe je aan die vijf eisen, dan weet je zeker dat je plan echt uitvoerbaar is en voorkom je verrassingen of teleurstellingen.

Wees concreet. In plaats van een vaag voornemen als ‘ik wil beter worden in leidinggeven’, kun je een doel formuleren dat specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdsgebonden is. Bedenk dat een doel acceptabel moet zijn: past het bij jou én bij de mogelijkheden van je werkgever? En realistisch: een cursus met een 10 afronden is lastig, maar een 7,5 moet te doen zijn, aldus Randstad.

FNV benadrukt dat je in een POP stap voor stap opschrijft wat voor jou geldt.

Een persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) opstellen

Een persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) is een plan waarin je schrijft wat je op je werk wilt bereiken en hoe je dat gaat doen, zo legt Randstad uit. Korte of lange termijn, het kan allemaal. Je bespreekt het plan met je werkgever om te kijken welke stappen je zelf kunt uitvoeren en bij welke je hulp nodig hebt.

FNV geeft een stappenmodel: Stap 1: Wat zijn mijn ontwikkelpunten? Stap 2: Wat moet/wil ik hierin leren? Stap 3: Wat ga ik doen om dit te bereiken? Stap 4: Welke ondersteuning heb ik nodig? Voorbeelden van ondersteuning zijn: een training of cursus volgen, de mogelijkheid om op een andere afdeling mee te kijken, of ondersteuning door een coach of begeleiding door je leidinggevende.

Bespreek je POP met je werkgever. Samen bepalen jullie welke stappen nodig zijn om jouw doelen te bereiken. Het gesprek kan ook een mooie aanleiding zijn om het te hebben over je doorgroeimogelijkheden, functie-inhoud of salaris, aldus FNV. Zorg dat je plan concreet is: welke acties, welke ondersteuning, welke termijn.

Loopbaanbegeleiding: intake, traject en evaluatie

Professionele loopbaanbegeleiding kan je helpen om structuur en verdieping aan te brengen. Oprijk beschrijft de fases: een intakegesprek, zelfonderzoek (inzicht in talenten, drijfveren en interesses), arbeidsmarktoriëntatie (opties binnen of buiten je huidige werkveld), arbeidsmarktbenadering (concrete stappen zoals solliciteren, netwerken of een opleiding volgen) en evaluatie en afronding. In het intakegesprek bespreek je jouw situatie, wensen en verwachtingen en bepalen jullie welk traject het beste past.

Trajecten verschillen in duur en vorm. Oprijk biedt bijvoorbeeld een kort traject (5 gesprekken in circa 10 weken), een middellang traject (8 gesprekken in circa 16 weken) en een uitgebreid traject (12 gesprekken in circa 24 weken). Gesprekken kunnen op locatie of online plaatsvinden, of als wandelcoachtraject. Bij Oprijk werk je met een ervaren en NOLOC-gecertificeerde loopbaanadviseur.

Focus Nederland heeft een traject ‘Focus op loopbaankeuze’ dat acht weken duurt, vier gesprekken met een ervaren loopbaanadviseur omvat en € 790,- exclusief btw kost. Tijdens en tot drie maanden na het traject krijg je toegang tot een digitaal loopbaanportaal met oefeningen, vragenlijsten, filmpjes, artikelen en arbeidsmarktinformatie. De resultaten worden vastgelegd in een actieplan met sterke punten, motivatoren, ontwikkelmogelijkheden en actiepunten; waar nodig aangevuld met opleidingsmogelijkheden. Dat actieplan kun je gebruiken om met je leidinggevende of HR-adviseur te bespreken.

Van plan naar actie en bijsturen

Een plan is pas waardevol als je het uitvoert. Concrete acties kunnen zijn: netwerken, solliciteren, een opleiding of training volgen, nieuwe taken of opdrachten vragen, of op een andere afdeling mee kijken. Oprijk noemt arbeidsmarktbenadering als de fase waarin je toewerkt naar concrete stappen zoals solliciteren, netwerken en/of het volgen van een opleiding.

Houd zelf het initiatief. FNV benadrukt dat een POP begint bij jezelf: goede kennis van jezelf en van wat je wilt in je werk zorgt ervoor dat je keuzes maakt die bij je passen, en je houdt daarmee het initiatief voor je eigen ontwikkeling. Bespreek je voortgang regelmatig met je leidinggevende of coach.

Evalueer en stel bij. Kijk wat werkt en wat niet. Zijn je doelen nog steeds realistisch? Heb je nieuwe inzichten gekregen? Oprijk noemt evaluatie en afronding als laatste fase, waarin je terugkijkt op wat je hebt bereikt en hoe je zelfstandig verder kunt bouwen aan jouw loopbaan. Blijf je plan waar nodig aanpassen, zodat het een levend document blijft.